Kilis Tarihi

Kilis’teki kardeş kavgası uzun yıllar devam etmiş ve ortam 1930’lu yıllarda yavaş yavaş düzelmeye başlamıştır[74].

Yukarıdaki rant kavgasına ilaveten bir de Kilis’in Ankara Hükümetinin kontrolüne geçmesi ve yeni yönetimin, kadrolarını oluşturması aşamasında daha önceki geçici yönetim zamanında devlet dairelerinde çalışan pek çok memur azledilmiştir. Yükselen sesler karşısında zengin ailelerin çocukları tekrar memuriyete iade edilmiş, ancak fakir olanların yüzüne bakılmamış ve bunlar meydanda bırakılarak perişan olmuşlardır. Bu da sosyal barışın bozulmasında önemli rol oynamıştır[75].

c) Cumhuriyet Döneminde İdari Yapı:

1940’lı yıllarda Kilis’e bağlı Musabeyli Bucağı’ndan 16 köy, Gaziantep iline bağlı Burç Bucağı’na bağlanmıştır. 1950’li yıllarda da Oğuzeli ilçe yapılınca Elbeyli Bucağı buraya bağlanmış ve Kilis’in 42 köyü de Kilis’ten koparılmıştır[76].

Kilis, Gaziantep ilinin bir ilçesi iken, Bakanlar Kurulu’nun çıkardığı 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 06.06.1995 tarihinde il statüsüne kavuşturulmuş ve Türkiye’nin 79. ili olmuştur. Kilis ilçe iken, bucak olan Musabeyli ve Polateli, ilçe statüsüne kavuşturularak Kilis iline bağlanmıştır. Gaziantep ilinin bir ilçesi olan Oğuzeli’e bağlı Elbeyli bucağı, bu ilçeden ayrılarak ilçe yapılmış ve bu ilçe de Kilis iline bağlanmıştır.

Kilis ilinin yüzölçümü 1521 km2 olup, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2009 rakamlarına göre şehir merkezi 80.542, ilçe kasaba ve köyleriyle birlikte 122.104’tür. 2010 yılındaki idari yapıya göre Merkez ilçeyle birlikte 4 ilçe 1 belde ve 138 köyü vardır[77].

Hazırlayan: Okt. Halil İbrahim İNCE

(Kilis 7 Aralık Üniversitesi İnkılâp Tarihi Bölümü Öğretim Elemanı)

 

[1] Türk İstiklal Harbi (TİH) I, Mondros Mütarekesi ve Tatbikatı, ATASE Yay., Ankara 1999, s. 105.

[2] Kazım Karabekir, İstiklal Harbimiz, Genişletilmiş Yeni Baskı, Yüce Yay., İstanbul 1990, s. 1.

[3] ATASE, İSH, Kutu: 67, Gömlek: 76, Belge No: 76-1.

[4] İPEKÇİOĞLU, Sacit, Kilis’te Millî Mücadele ve Gerilla, Kilis Kültür Derneği Yayınları, Ankara 1986, s. 13.

[5] SOLMAZ, Mehmet, Atatürk Kilis’te, Gaziantep Kültür Derneği Yayınları, Gaziantep 1968, s. 35-37.

[6] DEMİRBAŞ, Hasan Kamil, “Ana Hatlarıyla Kilis Mücadelesi”, Mersin Kuvay-i Milliye Dergisi, S. 15, Haziran, 1959, s. 15 ; TİH, IV, s. 48.

[7] TİH, I, s. 105.

[8] TİH, IV, s. 48

[9] Mustafa Budak, “Mütareke Döneminde Bir Aydın-Halk İşbirliği: Kilis’in Türklüğü Osmanlı hükümeti’ne Bağlılığı Hakkında Bir Muhtıra”, İlmi Araştırmalar Dergisi, S. 9, İstanbul 2000’den ayrı basım, s. 70-75.

[10] Geniş bilgi için bkz. Yusuf Halaçoğlu, Ermeni Tehciri ve Gerçekler (1914-1918), TTK Yay., Ankara 2001.

[11] TİH, IV, s. 79.

[12] KİLİSLİ KADRİ, Kilis Tarihi, Burhaneddin Matbaası, İstanbul 1932, s. 33.

[13] Demirbaş, a.g.m., S. 18, Eylül 1959, s. 10.

[14] Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Arşivi (ATASE) İstiklal Harbi Koleksiyonu (İSH), Kutu: 270, Gömlek: 38, Belge No: 38-2.

[15] ATASE, İSH, Kutu: 270, Gömlek: 38, Belge No: 38-1

[16] ATASE, İSH, Kutu: 55, Gömlek: 47, Belge No: 47-1

[17] Demirbaş, a.g.m., S. 18, Eylül 1959, s. 11. Hasan Kamil Demirbaş, derneğin üyeleri içerisinde yer alan Mesut Remzi, Ziraatçı Halit, Şerbetçi Durmuş, Kör Rasih, Hacı Muhammed Oğulları Galip ve Sadullah, Abdullah, Tevfik ve Kavlak ile Uzun Oğlan adlı kişileri sıralarken bunları sonradan Fransızlarla işbirliği yapanlar olarak nitelendirmiştir. Bkz. aynı yer.

[18] Ahmet Rami, Hatıralar; Demirbaş, a.g.m., S. 19, Ekim 1959, s. 6.

[19] Ahmet Rami, Hatıralar; Demirbaş, a.g.m., S. 19, Ekim 1959, s. 6; İpekçioğlu, a.g.e., s. 19-20.

[20] ATASE, İSH, Kutu: 104, Gömlek: 11, Belge No: 11(1-2); Bu bildiriye şu belgelerde de rastlanmaktadır: ATASE, İSH, Kutu: 109, Gömlek: 128, Belge No: 128(1-2)

[21] ATASE, İSH, Kutu: 347, Gömlek: 156, Belge No: 156-1.

[22] Leyla Kaplan, Cemiyetlerde ve Siyasi Teşkilâtlarda Türk Kadını (1908-1960), Atatürk Araştırma Merkezi Yay., Ankara 1998, s. 96.

[23] Atatürk’ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri, C. IV, Ankara 1991, s. 154.

[24] TİH, IV, s. 79.

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9