II. BÖLÜM

İNGİLİZ İŞGALİ DÖNEMİNDE KİLİS

a) İngiliz İşgali ve Tepkiler

Mondros Mütarekesi’nin hemen ardından, İtilâf devletleri daha önce paylaştıkları alanlara doğru hızla yayılmaya başladılar. İngilizler, Musul ile ilgili planlarının hedefe varması için Kilis, Birecik, Urfa, Maraş ve Antep’i de işgal etmeyi planladılar[7].

Bu amaçla ön hazırlıklara başlayan İngilizler bir miktar askerle 13 Aralık 1918’de keşif için Kilis’e geldiler.

Yapılan ön hazırlık ve keşif işlerinden sonra 1918’de Aralık ayının ortalarına doğru Hintli Müslümanlardan müteşekkil bir İngiliz süvari taburu Kilis’i işgal etmiştir[8].

İşgal günlerinde Ermenilerin kışkırtmalarının da etkisi ile İngilizler çeşitli bahanelerle halkı yıldırmaya, moralini bozmaya çalışmışlardır.

İstanbul’da oturan bazı Kilisliler Kilis halkının vekilleri olarak, Kilislilerin yalnız Türk ve Osmanlı kalmaktan ve Anadolu’nun bir parçası bulunmaktan başka hiçbir meşru çözümü uygun görmedikleri ve görmeyeceklerine dair bir muhtırayı[9], Osmanlı hükümeti ve İstanbul’daki İtilâf Devletleri Yüksek Komiserlerine sunmuşlardır.

b) İngiliz İşgali Döneminde Pasif Direniş Hareketleri

Sevk ve İskân Kanunu ile birlikte Osmanlı Devleti’nin başta Suriye olmak üzere çeşitli topraklarına göç ettirilen Ermenilerden[10] daha önce Kilis’te oturan ve İngiliz işgalinin başlaması ile birlikte Kilis’e geri dönen Ermenilerin şımarması ve Müslüman ahaliye pek çok baskı ve kötülük yapmaya kalkışmaları karşısında, 1919 yılının başlarında Kilis ileri gelenlerinin önderliğinde Cemiyet-i İslâmiye adında bir teşkilât kurulmuştur.[11].

Kilis’te İngiliz işgali döneminde bazı direniş hareketleri olmuştur. Ancak, bu çalışmaların pasif bir direniş hareketi olduğunu görüyoruz. Bu durum yalnız Kilis’e özgü değildi. O dönemde tüm yurtta Millî Mücadele için hâlâ bir kararsızlık ve yer yer düzensiz direniş hareketleri görülmüştür. Kilis de aynı dönemi yaşamıştır.

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9