Unvan

Prof. Dr.

Doğum Tarihi

1914

Ölüm Tarihi

11 Ağustos 2020

Şehir

Gaziantep

419

kez görüntülendi

Cahit Tanyol Kimdir?

Gaziantep’in Nizip ilçesinde doğdu. Tam adı Hüseyin Cahit Tanyol’dur. Babası I. Dünya Savaşı’ndayken ihtiyat zabitliği sırasında Kermanşah’ta şehit düşen Mahmut Bey, annesi Refika Hanım’dır. Cahit Tanyol, 80 kuşağı şairlerinden Tuğrul Tanyol’un babasıdır. Babasını çok küçük yaşta kaybetmesi nedeniyle, Cahit Tanyol’un çocukluğu üç kardeşi ile birlikte annesinin yanında ve büyükbabasının ilgisi ile geçti. Cahit Tanyol’un yetişmesinde baba modeli olarak dedesi etkili oldu. 1926 yılında Nizip İlkokulu’nu bitirdi. 1926-27 yıllarında Adana Erkek Öğretmen Okulu sınavlarını kazandı. Arif Nihat Asya’nın edebiyat öğretmeni olduğu bu okuldan 1931 yılında mezun oldu. Aynı yıl Gazi Terbiye Enstitüsü giriş sınavlarını kazandı. Burada; Hasan Ali Yücel, Ahmet Hamdi Tanpınar, İsmail Hakkı Tonguç, İbrahim Necmi Dilmen, Halil Fikret Kanat, Cevat Memduh Atlar, Halil Bedi, Sabri Esat Siyavuşgil ve Sadi Irmak gibi gerek Cumhuriyet devrinde gerek daha sonraki yıllarda etkili olan şahsiyetlerden ders aldı. 1935 yılında Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü’nden mezun oldu. Bir süre; Yozgat Lisesi, Çorum Ortaokulu, İzmir Tilkilik Ortaokulu, İstanbul Eyüp Ortaokulu ve Taksim Lisesi’nde öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik yılları Tanyol’un ideallerinin şekillendiği yıllar oldu.

1940 yılında Hilmi Ziya Ülken’in de teşvikiyle İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne devam etti. Burayı 1944 yılında “Schopenhauer’de Aklın Temeli” adlı bitirme teziyle tamamladı. Mezun olduktan sonra Atatürk ve Haydarpaşa Erkek Liselerinde felsefe öğretmenliği yaptı. 1946 yılında ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’ne asistan olarak girdi. Bu bölümde 1949′da “Haz ve Elemin Ahlakta Yeri” adlı teziyle “doktor”, 1953′te “Örf ve Âdetler Sosyolojisi Açısından Sanat ve Ahlak” adlı teziyle “doçent” ve 1961 yılında da “profesör” unvanlarını aldı. 1972-1982 yılları arasında Sosyoloji Enstitüsü Müdürlüğü ve Sosyoloji Bölüm Başkanlığı gibi idari görevlerde bulundu (Yalçın 2010: 985). 1982 yılında kendi isteğiyle emekli oldu. Tanyol, ayrıca 1991-2003 yılları arasında Mimar Sinan Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde, Gazetecilik Yüksek Okulu’nda, Yüksek Öğretmen Okulu Eğitim Enstitüsü’nde ve Uludağ Üniversitesi’nde misafir öğretim üyesi olarak dersler verdi. Fransızca ve Türkçe olarak yayımlanan Realite dergisindeki “Seyahate Davet” adlı şiiriyle birincilik kazandı. Türkiye Yazarlar Sendikası, Edebiyatçılar Derneği, Türk Sosyolojisi Derneği, Yahya Kemal’i Sevenler Derneği ve Turing Kulübü üyesidir. Evli ve iki çocuk babası olan Cahit Tanyol, 11 Ağustos 2020 tarihinde İstanbul’da vefat etti.

Yazı hayatına şiir ve eleştiri yazılarıyla başlayan Cahit Tanyol’un “Gurup” ve “Taşbaşta Akşam” adlı ilk şiirleri 1928 yılında İsmail Habip tarafından Adana’da çıkarılan ve ilerleyen yıllarda Memleket Mecmuası adını alan Maarif Mecmuası’nda yayımlanmıştır. 1928-1932 yılları arasındaki şiir ve yazıları İçtihat, Yenilik ve Servet-i Fünun-Uyanış dergilerinde yer almıştır. İzmir’de okul arkadaşları olan Kemal Bilbaşar, Nurettin Ardıçoğlu ve şair İlhan İleri ile birlikte Aramak dergisini çıkarmıştır. 1939-1940 yılları arasında 16 sayı çıkan dergi, İzmir’den çok İstanbul basın hayatı ve düşünce çevrelerinde ilgi görmüştür. Aramak, Nurullah Ataç olmak üzere birçok önde gelen edebiyatçı tarafından ilgiyle karşılanmıştır (Kovanlıkaya ve Çav 2010: 34). Tanyol, bu dergideki yazılarıyla adını duyurmuştur.

İstanbul’a geldiğinde genç sanatçı kuşağı ile birlikte Yenilik, Sokak ve Değirmen dergilerini çıkarmıştır. 1946′da Yahya Kemal’in de katıldığı Akademi dergisini yönetmiştir. Bunların yanı sıra Vatan, Yeni Sabah, Cumhuriyet gazetelerinde toplum sorunları üzerinde aralıksız yazmıştır. Uzun yıllar yazı ve makaleleriyle; Havadis, Son Telgraf, Milliyet, Akşam ve Güneş gazeteleri ile Sosyoloji, Yön, Gaziantep Kültür, Özgür İnsan, Cem, Toplumbilim, Aydınlık, Yazko Edebiyat, Yazko Somut, İnsan, Ülkü, İstanbul Kültür, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, Aile, Varlık, Türk Folklor Araştırmaları, Küçük Dergi, Hisar, Dünya ve Türkiye, İstanbul Edebiyat ve Sanat, İstanbul, Siyasi İlimler Mecmuası, Yonca, Türk Dili, Türk Yurdu, Türk Düşüncesi, İntegrasyon, Yeni İnsan, Cem, Yelken, Çalışan Adam, Musiki Mecmuası, Hürriyet Gösteri, Türk Henkel Dergisi, E Dergi, Kızıldeli, Bilim ve Ütopya, Kaşgar, Hakimiyet-i Milliye, Kaçak ve Hece gibi dergiler başta olmak üzere pek çok süreli yayında görünmüştür.

Kuruluş ve Fetih Destanı adlı ilk şiir kitabı 1969 yılında yayımlanan Cahit Tanyol; Osmanlı’nın kuruluşunu ve İstanbul’un fethini manzum ve mensur bir dille; bilim adamı, yazar ve şair kimliğini meczederek anlatmıştır. Eserin giriş kısmındaki yazı, Osmanlı’nın ve İstanbul’un fethinin ne anlama geldiği ve nasıl değerlendirilmesi gerektiği konusunda okura yol gösteren çarpıcı ve özlü bir metindir. Tanyol, bu metinde Osmanlı Devleti’nin temelinde şeriat ve tarikat olmak üzere iki kuvvetin olduğunu, Osmanlı’nın tarih sahnesindeki yegane ‘sosyal devlet’ olarak gücünü bu iki kuvvetin sentezinden aldığını söylemektedir. Doğan Hızlan, Kuruluş ve Fetih Destanı için “Bu kitap, yalınkat bir fetih güzellemesi değildir. Fethi şiir ve düzyazı bileşiminde bir platforma oturtma çabasının ürünüdür. Şiiri destekleyen, ona eşlik eden alıntılar, fetih konusundaki bilimsel bir çalışmanın da örneklerini verir. Ayrıca burada övülen sultanların zaferi değildir. Sultanların arkasındaki beyin gücü, kültürel birikimdir. Cahit Tanyol, İstanbul’u fethin, Fatih’in kültür adamlarına gösterdiği saygıyı da belirtmektedir. O Zaten Yoktu’nun başlangıç sayfalarını çok severim. Çünkü hepimiz geçen yılların muhasebesini yaparken bu ruh hâline bürünürüz. Hele ömrümüz kitaplar, kâğıtlar içinde geçmişse.” (Hızlan 2010) değerlendirmesini yapmıştır.

Sayfalar: 1 2

Kaynakça

teis.yesevi.edu.tr