Efkan Ala, 1965 yılında Erzurum‘da doğdu. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nen 1987 yılında mezun oldu. 1988’de kaymakamlık stajına başladı. İki yıl Sakarya Valiliği maiyet memurluğu, bir yıl İngiltere’de hizmet içi eğitimden sonra, ikişer yıl Dernekpazarı, Kabataş ilçelerinde kaymakamlık, Tunceli’de vali yardımcılığı yaptı.

Efkan Ala İçişleri Bakanlığı’nda Eğitim Şube Müdürlüğü, İller İdaresi Daire Başkanlığı,Turizm Bakanlığı’nda Eğitim Genel Müdürlüğü ve Müşavirlik görevlerinde bulundu.

Batman valiliğinden sonra 14 Eylül 2004 tarihinde Diyarbakır Valiliği’ne atanmıştır.

10 Eylül 2007 tarihi itibariyle Başbakanlık Müsteşarlığı görevine getirilmiştir.

25 Aralık 2013 günü yapılan kabine değişikliğinde İçişleri Bakanı olarak görevlendirildi.

Ahmet Davutoğlu’nun istifa etmesinin ardından Binali Yıldırım tarafından kurulan 65. Türkiye Hükûmeti’nde İçişleri Bakanı görevine devam etti. 31 Ağustos 2016 tarihinde İçişleri Bakanlığı görevinden istifa etti.

10 Kasım 2020 tarihinde AK Parti Dış İlişkilerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı olarak atandı.

Efkan Ala Evli ve iki çocuk babasıdır.